„Minimalne” manipulacje, czyli konsekwencje polityczne zmiany struktury okręgów wyborczych w wyborach do sejmu RP

Jarosław Flis, Bartłomiej Michalak

Abstrakt


W debacie publicznej co jakiś czas pojawiają się głosy o potrzebie istotnej zmiany systemu wyborczego w wyborach do Sejmu RP, której celem miałoby być wzmocnienie silniejszych ugrupowań. Jako przykład podaje się Węgry, gdzie zmiana reguł wyborczych pozwoliła partii rządzącej zachować większość mimo zmniejszenia poparcia wyborczego. Przeciwnicy takiego rozwiązania traktują to jako przejaw oczywistej manipulacji wyborczej. Celem tego artykułu jest analiza, na ile pojawiające się w debacie publicznej propozycje „minimalnych” zmian w strukturze sejmowych okręgów wyborczych wpłynęłyby na wyniki wyborcze poszczególnych ugrupowań politycznych i jakie wywołałoby to konsekwencje polityczne, w szczególności w kwestii premii dla ugrupowania zwycięskiego, możliwych wariantów koalicji rządowych, koncentracji systemu partyjnego na poziomie parlamentarnym i poziomu proporcjonalności wyborów. Przeprowadzona symulacja podziału głosów na mandaty – na podstawie danych historycznych (wybory z lat 2011 i 2015) oraz europejskich z 2019 roku – dla trzech możliwych do zastosowania wariantów struktury sejmowych okręgów wyborczych oraz ich porównanie z wynikami obecnego systemu pozwoli udzielić odpowiedzi na te pytania.

Słowa kluczowe


okręgi wyborcze, manipulacje wyborcze, odchylenia od proporcjonalności, wybory parlamentarne w Polsce

Pełny tekst / Download full text:

PDF

Bibliografia


Colomer, J.M. (2004). The Handbook of electoral system choice. London: Palgrave Macmillan.

Drinóczi, T. (2014). Nowe prawo wyborcze na Węgrzech i jego implikacje. Studia Wyborcze, 18, 85–100.

Flis, J. (2014). Złudzenia wyboru. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Flis, J., Michalak, B. (2017). Mieszany system wyborczy – cztery warianty dla Polski. Athenaeum. Polskie Studia Politologiczne, 55, 65–88. doi: 10.15804/athena.2017.55.04

Flis, J., Stolicki, D. (2015). Skrzywione podziały: na tropie gerrymanderingu w polskich gminach. Zarządzanie Publiczne, 4(34), 23–35.

Flis, J., Słomczyński, W., & Stolicki, D. (2019). Pot and ladle: a formula for estimating the distribution of seats under the Jefferson–D’Hondt method. Public Choice, 1-27.

Gallagher, M. (1991). Proportionality Disproportionality and Electoral Systems. Electoral Studies, 10(1), 33–51.

Gallagher, M. (2005). Conclusion. W: Gallagher, M., Mitchell, P. (red.), The Politics of Electoral Systems. Oxford–New York: Oxford University Press.

Grochal, R. (6 czerwca 2016). Czy PiS zmieni zasady wyborów? Eksperci szukają sposobu na drugą kadencję. http://wyborcza.pl/1,75398,20191719,czy-pis-zmieni-zasady-wyborow-eksperci-szukaja-sposobu-na-druga.html

Grofman, B., Koetzle, W., Brunell, T. (1997). An integrated perspective on the three potential sources of partisan bias: Malapportionment, turnout differences, and the geographic distribution of party vote shares. Electoral Studies, 16(4), 457–470. doi: 10.1016/S0261-3794(97)00037-1 Haman, J. (2003). Demokracja, decyzje, wybory. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Haman, J. (2017). Progresywna proporcjonalność jako cecha systemu wyborczego. Decyzje, 27, 69–88. doi: 10.7206/DEC.1733-0092.86

Kaminski, M.M. (2001). Coalitional Stability of Multi-Party Systems: Evidence from Poland. American Journal of Political Science, 45(2), 294–312.

Kedar, O., Harsgor, L., Sheinerman, R.A. (2015). Are Voters Equal under Proportional Representation? American Journal of Political Science, 60(3), 376–691.

Koellner, P. (2005). The LDP at 50: The Rise, Power Resources, and Perspectives of Japan’s Dominant Party. Working Papers Global and Area Studies, 8, 10–11.

Kublik, A., Markowski, R. (16 kwietnia 2016). Kaczyński po wsze czasy. Wystarczy manipulować

czy 6 mln Polaków. http://wyborcza.pl/1,75398,19927339,kaczynski-po-wsze-czasy-wystarczy-manipulowac-5-czy-6-mln-polakow.html

Laakso, M., Taagepera, R. (1979). Effective Number of Parties: A Measure with Application to West Europe. Comparative Political Studies, 12(1), 3–27.

Lachat, R., Blais, A., Lago, I. (2015). Assessing the Mechanical and Psychological Effects of District Magnitude. Journal of Elections, Public Opinion and Parties, 25(3), 284–299. doi:

1080/17457289.2014.1002791

Markowski, R. (2010). System wyborczy – system partyjny – jakość demokracji. O jednomandatowych okręgach wyborczych. Warszawa: Instytut Spraw Publicznych.

Noch, J. (16 stycznia 2016). „Władzy raz zdobytej nie oddamy nigdy...”. 230 JOW-ów i 16 list wojewódzkich to sposób PiS na nietykalność w wyborach. https://natemat.pl/168079,230-jow-ow-i-16list-wojewodzkich-oto-sposob-pis-by-nigdy-nie-stracic-zdobytej-wreszcie-wladzy

Nohlen, D. (2004). Prawo wyborcze i system partyjny. O teorii systemów wyborczych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

PAP (17 października 2017). 100 okręgów wyborczych zamiast 41? Karczewski: to ciekawa propozycja. https://www.tvp.info/34427217/

Raciborski, J. (2006). Teoria demokracji a reguły wyborów. Nauka, 3, 27–44.

Rae, D. (1967). The Political Consequences of Electoral Laws. New Hale: Yale University Press.

Reynolds, A., Reilly, B., Ellis, A. (2008). Electoral system design: The new international IDEA handbook. Stockholm: International Institute for Democracy and Electoral Assistance.

Schuster, K., Pukelsheim, F., Drton, M., Draper, N.R. (2003). Seat biases of apportionment methods for proportional representation. Electoral Studies, 22(4), 651–676.

Taagepera, R. (1986). Reformulating the cube law for proportional representation elections. American Political Science Review, 80(2), 489–504.

Taagepera, R. (2007). Predicting Party Sizes. The Logic of Simple Electoral Systems. Oxford: Oxford University Press.

Taagepera, R., Laakso, M. (1980). Proportionality profi les of west European electoral systems. European Journal of Political Research, 8(4), 423–446.

Taagepera, R., Sikk, A. (2010). Parsimonious Model for Predicting Mean Cabinet Duration On the Basis of Electoral System. Party Politics, 16(2).

Taagepera, R., Shugart, M.S. (1989). Seats and Votes. The Effects and Determinants of Electoral Systems. New Haven & London: Yale University Press.

Tóka, G. (2014). Constitutional Principles and Electoral Democracy in Hungary. W: Bos, E., Pócza, K. (red.), Verfassunggebung in konsolidierten Demokratien (s. 309–329). Baden-Baden: Nomos Verlagsgesellschaft mbH & Co. KG.




DOI: http://dx.doi.org/10.7206/DEC.1733-0092.122

Refbacks

  • There are currently no refbacks.