Percepcja i podejmowanie ryzyka u dzieci

Katarzyna Gawryluk

Abstrakt


W pracy podjęto pytanie, jak wiek wpływa na subiektywną ocenę prawdopodobieństwa oraz na podejmowanie decyzji ryzykownych. Przeprowadzono badanie na 140 osobach w wieku od 6 do 22 lat. Wyniki pokazały, że dzieci w wieku 6–10 lat nie były w stanie różnicować prawdopodobieństw. Dopiero wśród dzieci 11–13-letnich zaczyna się pojawiać rozróżnianie prawdopodobieństw, choć tylko w sytuacjach zysku. Zaobserwowano także tendencję do przeszacowywania prawdopodobieństw wygranej (w loteriach z możliwą wygraną) oraz prawdopodobieństw straty (w loteriach z możliwą stratą) zarówno przez dzieci, jak i dorosłych. Badanie wykazało również, że wiek badanych ma wpływ na podejmowanie ryzyka. Dorośli wykazują większą awersję do ryzyka w dziedzinie zysków niż strat, natomiast u dzieci tendencja jest odwrotna. W związku z tym, że najmłodsze dzieci nie rozumieją pojęcia prawdopodobieństwa, przy podejmowaniu wyborów nie są wrażliwe na zmianę prawdopodobieństwa, a co za tym idzie także na zmianę wartości oczekiwanej. Wśród dzieci najmłodszych na ryzykowne wybory nie miały wpływu ani wielkość wygranej/straty, ani prawdopodobieństwo. U dzieci 9–10-letnich znaczenie miała wyłącznie wielkość wygranej/straty. Natomiast u starszych dzieci (11–13-letnich) oraz osób dorosłych wpływ ma zarówno wielkość wygranej/straty, jak i prawdopodobieństwo, a także ich kombinacja (wartość oczekiwana).

Słowa kluczowe


rozwój, ryzyko, decyzje w warunkach ryzyka, prawdopodobieństwo, percepcja ryzyka.

Pełny tekst / Download full text:

PDF

Bibliografia


Acredolo, C., O’Connor, J., Banks, L., & Horobin, K. (1989). Children’s ability to make probability estimates: Skills revealed through application of Anderson’s functional measurement methodology. Child Development, 60(4), 933-945.

Attneave, F. (1953). Psychological probability as a function of experienced frequency. Journal of Experimental Psychology, 46, 81-86.

Gruszczyk-Kolczyńska, E., & Zielińska, E. (1997). Dziecięca matematyka, Edukacja matematyczna dzieci w domu, w przedszkolu i szkole. Warszawa: WSiP.

Kahneman, D., & Tversky, A. (1979). Prospect theory: An analysis of decision under risk. Econometrica, 47, 263-291.

Kirkham, N.Z., Slemmer, J.A., & Johnson, S.P. (2002). Visual statistical learning in infancy: Evidence for a domain general learning mechanism. Cognition, 83, B35-B42.

Levin, I.P., Weller, J.A., Pederson, A.A., & Harshman, L.A. (2007). Age-related differences in adaptive decision making: Sensitivity to expected value in risky choice. Judgment and Decision Making, 2, 225-233.

Lichtenstein, S., Slovic, P., Fischhoff, B., Layman, M., & Combs, B. (1978). Judged frequency of lethal events. Journal of Experimental Psychology: Human Learning and Memory, 4, 551-578.

Nikiforidou, Z., & Pange, J. (2007). Can probability combinations/estimations be assessed in preschoolers with the use of computers (powerpoint)? W: IASE Satellite Conference on Assessing Student Learning in Statistics.

Nikiforidou, Z., & Pange, J. (2011). Risk taking and probabilistic thinking in preschoolers. W: Proceedings of CERME (Vol. 7).

von Neumann, J., & Morgenstern, O. (1944). Theory of games and economic behavior. Princeton: Princeton University Press.

Oszwa, U. (2006). Rozwój i ocena umiejętności matematycznych dzieci sześcioletnich. Centrum Metodyczne Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej, Warszawa.

Piaget, J., & Inhelder, B. (1975). The origin of the idea of chance in children. (Trans L. Leake, P. Burrell & HD Fishbein). WW Norton.

Schaffer, H.R. (2008). Psychologia dziecka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Tyszka, T. (1999). Psychologiczne pułapki oceniania i podejmowania decyzji. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Weller, J.A., Levin, I.P., & Denburg, N.L. (2011). Trajectory of risky decision making for potential gains and losses from ages 5 to 85. Journal of Behavioral Decision Making, 24, 331-344.

Xu, F., & Garcia, V. (2008). Intuitive statistics by 8-month-old infants. Proceedings of the National Academy of Sciences, 105(13), 5012-5015.

Zacłona, Z. (2014). Edukacja dla przyszłości. Uczymy się uczyć poznając siebie i świat. Program nauczania dla edukacji wczesnoszkolnej. Nowy Sącz: Fundacja Europa +.




DOI: http://dx.doi.org/10.7206/DEC.1733-0092.84

Refbacks

  • There are currently no refbacks.