Neuroekonomia

Tomasz Zaleśkiewicz

Abstrakt


Artykuł jest przeglądem badań z obszaru nowej, interdyscyplinarnej dziedziny nauki, jaką jest neuroekonomia. W pierwszej części są omówione zależności między neuroekonomią a klasyczną ekonomią i ekonomią behawioralną. Następnie są przedstawione najbardziej popularne metody badawcze stosowane w eksperymentach neuroekonomicznych. W końcu, dokonany jest przegląd wyników badań z czterech obszarów:1) dokonywania wyborów w warunkach ryzyka i niepewności, 2) podejmowania decyzji moralnych, 3) podejmowania decyzji w warunkach odroczonych wzmocnień, 4) podejmowania działań ekonomicznych w kontekście społecznym.

Słowa kluczowe


neuroekonomia, wybór, ryzyko, zachowania ekonomiczne.

Pełny tekst / Download full text:

PDF

Bibliografia


Bechara, A., Tranel, D., Damasio, A. R. 2002. The somatic marker hypothesis and decision−making. W: F. Boller, J. Grafman (red.), Handbook of Neuropsychology, s. 117−143. Amsterdam: Elsevier.

Berg, J., Dickhaut, J., McCabe, K. 1995. Trust, Reciprocity and Social History. "Games and Economic Behavior" 10: 122−142.

Bernheim, B.D., Rangel, A. 2004. Addiction and cue−triggered decision processes. "American Economic Review" 94: 1558−1590.

Breiter, H.C., Aharon, I., Kahneman, D., Dale,. A., Shizgal, P. 2001. Functional Imaging of Neural Responses to Expectancy and Experience of Monetary Gains and Losses. "Neuron" 21: 619−639.

Camerer, C.F. 2005. Neuroeconomics of Games and Decisions. Nemmerz Prizetalk.

Camerer, C.F. 2003. Behavioral game theory: Experiments on strategic interaction. Princeton: Princeton University Press.

Camerer, C.F., Loewenstein, G., Prelec, D. 2005. Neuroeconomics: How Neuroscience Can Inform Economics. "Journal of Economic Literature" XLIII, 9−64.

Camerer, C.F., Loewenstein, G., Rabin, M. (red.). 2004. Advances in Behavioral Economics. Princeton: Princeton University Press.

Damasio, A.R. 1999. Błąd Kartezjusza. Emocje, rozum i ludzki mózg. Warszawa: Dom Wydawniczy Rebis.

de Quervain, D.J.−F., Fischbacher U., Treyer, V., Schellhammer M., Schnyder, U., Buck, A., Fehr, E. 2004. The neural basis of altruistic punishment. "Science" 305: 1254−1258.

De Martino, B., Kumaran, D., Seymour, B., Dolan, R. J. 2006. Frames, biases, and rational decision−making in the human brain. "Science" 313: 684−687.

Dzik, B., Tyszka, T. 2004. Problem racjonalności podmiotów ekonomicznych. W: T. Tyszka (red.). "Psychologia ekonomiczna", s. 39−75. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Ekonomiczne.

Ekman, P., Davidson, R.J. (red.). 1998. Natura emocji. Podstawowe zagadnienia. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Elliott, R., Friston, K.J., Dolan, R.J. 2000. Dissociable neural responses in human reward systems. "Journal of Neuroscience" 15: 6159−6165

Ellsberg, D. 1961. Risk, ambiguity, and the Savage axiom. "Quarterly Journal of Economics" 75: 643−669.

Fehr, E., Camerer, C.F. 2007. Social neuroeconomics: the neural circuity of social preferences. "Trends in Cognitive Sciences" 11: 419−427.

Fehr, E., Gaechter, S. 2002. Altruistic punishment in humans. "Nature" 415: 137−140.

Fehr, E., Schmidt, K.M. 1999. A theory of fairness, competition, and cooperation. "Quarterly Journal of Economics" 114" 817−868.

Gazzaniga, M., (red.). 2000. The New Cognitive Neurosciences. Cambridge, Massachusetts: The MIT Press.

Glimcher, P. 2003. Decisions, Uncertainty, and the Brain: The Science of Neuroeconomics. Cambridge, MA: The MIT Press.

Greene, J.D., Nystrom, L.E., Engell, A.D., Darley, J.M., Cohen, J.D. 2004. The neural bases of cognitive conflict and control in moral judgment. "Neuron" 44: 389−400.

Greene, J.D., Sommerville, R.B., Nystrom, L.E., Darley, J.M., & Cohen, J.D. 2001. An fMRI investigation of emotional engagement in moral Judgment. "Science" 293: 2105−2108.

Haidt, J. 2003. The moral emotions. W: R.J. Davidson, K.R. Scherer, H.H. Goldsmith (red.). Handbook of affective sciences, s. 852−870. New York: Oxford University Press.

Hamer, D., Copeland, P. 1998. Geny a character. Warszawa: Wydawnictwo CiS.

Hauser, M. 2006. Moral Minds: How Nature Designed Our Universal Sense of Right and Wrong. New York: Ecco/HarperCollins.

Hsu, M., Bhatt, M., Adolphs, R., Tranel, D., Camerer, C. F. 2005. Neural systems responding to degrees of uncertainty in human decision−making. "Science" 310: 1680−1683.

Hume, D. 2005/1777. Badania dotyczące zasad moralności. Warszawa: Wydawnictwo Zielona Sowa.

Kahneman, D., Frederick, S. 2006. Frames and brains: elicitation and control of response tendencies. "Trends in Cognitive Sciences" 11: 45−46.

Kahneman, D., Tversky, A. 1979. Prospect theory: An analysis of decision under risk. "Econometrica" 47: 263−291.

Kalat, J.W. 2006. Biologiczne podstawy psychologii. Warszawa: PWN.

Knutson, B., Wimmer, G.E., Kuhnen, C.M., Winkielman, P. 2008. Nucleus accumbens activation mediates the influence of reward cues on financial risk taking. "Brain Imaging" 19: 509−513.

Knutson, B., Kuhnen, C.M. 2007. Neural Antecedents of Financial Decisions. "The Journal of Neuroscience" 27: 8174−8177.

Knutson, B., Fong, G.W., Adams, C.M., Varner, J.L., Hommer, D. 2001. Dissociation of reward anticipation and outcome with event related fMRI. "NeuroReport" 12: 3683−3687.

Koenigs, M., Young, L., Adolphs, R., Tranel, D., Cushman, F., Hauser, M., Damasio, A. 2007. Damage to the prefrontal cortex increases utilitarian moral judgments. "Nature" 446: 908−911.

Kopczewski, T., Malawski, M. 2008. Ekonomia eksperymentalna: wprowadzenie i najnowsze badania. "Decyzje: 8: 79−100.

Kosfeld, M., Heinrichs, M., Zak, P.J., Fischbacher, U., Fehr, E. 2005. Oxytocin increases trust in humans. "Nature" 435: 673−676.

Kosslyn, S.M., Rosenberg, R.S. 2006. Psychologia. Mózg, człowiek, świat. Kraków: Wydawnictwo Znak.

Le Doux, J. 2000. Mózg emocjonalny. Poznań: Wydawnictwo Media Rodzina.

Loewenstein, G., Rick, S., Cohen, J. 2007. Neuroeconomics. "Annual Review of Psychology" 59: 647−672.

Longstaff, A. 2002. Neurobiologia. Krótkie wykłady. Warszawa: PWN.

Malawski, M., Roy, J. 2005. Gry przetargu ultymatywnego. "Decyzje" 3: 79−102.

McCabe, K. 2003. Neuroeconomics. W: L. Nadel (red.). Encyclopedia of Cognitive Science, s. 294−298. New York: Nature Publishing Group, Macmillan Publishing.

McClure, S.M., Laibson, D.I., Loewenstein, G., Cohen, J.D. 2004. Separate neural systems value immediate and delayed monetary rewards. "Science" 306: 503−507.

Moll, J., Oliveira−Souza, R. 2008. When Morality Is Hard to Like. "Scientific American: Mind" 19: 30−35.

Ostaszewski, P. 2007. Wartość wzmocnień odroczonych oraz niepewnych z perspektywy analizy zachowania. Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Psychologii PAN.

Peterson, R.L. 2007. Inside the Investor's Brain: The Power of Mind Over Money. New York: Wiley.

Rabin, M. 1993. Incorporating fairness into game theory and economics. "American Economic Review" 83: 1281−1302.

Rilling, J., Gutman, D., Zeh, T., Pagnoni, G., Berns, G., Kilts, C. 2002. A neural basis for social cooperation. "Neuron" 35: 395−405.

Sanfey, A.G., Rilling, J.K., Aronson, J.A., Nystrom, L.E., Cohen, J.D. 2003. The Neural Basis of Economic Decision−Making in the Ultimatum Game. "Science" 300: 1755−1758.

Singer, T., Seymour, B., O'Doherty, J.P., Stephan, K.E., Dolan, R.J., Frith, C.D. 2006. Empathic neural responses are modulated by the perceived fairness of others. "Nature" 439: 466−469.

Smith, A. 1989/1759. Teoria uczuć moralnych. Warszawa: PWN.

Smith, V. 2003. Experimental Methods in Economics. W: L. Nadel (red.), Encyclopedia of Cognitive Science, s. 1070−1079. New York: Nature Publishing Group, Macmillan Publishing.

Spitzer, M. 2007. Jak uczy się mózg? Warszawa: PWN.

Straffin, P.D. 2001. Teoria gier. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Thaler, R.H., Shefrin, H.M. 1981. An economic theory of self−control. "Journal of Political Economics" 89: 392−406.

Tversky, A., Kahneman, D. 1981. The framing of decisions and the psychology of choice. "Science" 211: 453−458.

Tyszka, T., Domurat, A. 2004. Czy istnieje ogólna skłonność jednostki do ryzyka? "Decyzje" 2: 85−104.

Tyszka, T., Zaleśkiewicz, T. (w recenzji). Judgments and choices between alternatives with moral consequences.

Weber, E.U., Blais, A.R., Betz, N. 2002. A domain−specific risk−attitude scale: Measuring risk perceptions and risk behaviors. "Journal of Behavioral Decision Making" 15: 263−290.

Wilson, T.D. 2002. Strangers to Ourselves: Discovering the Adaptive Unconscious. Cambridge, MA: Harvard University Press.

Zak, P. 2004. Neuroeconomics. "Philosophical Transactions of the Royal Society B (Biology)" 359: 1737−1748.

Zaleśkiewicz, T., Macko, A., Sobków, A., Traczyk, J. (w przygotowaniu). Wyobrażenia o negatywnych skutkach ryzyka jako źródło różnic między kobietami i mężczyznami w percepcji ryzyka. Badanie EEG.

Zaleśkiewicz, T. 2006. Czy nieracjonalność może być racjonalna? Klasyczne i alternatywne modele wyboru i zachowania w n−osobowych grach ekonomicznych. W: E. Aranowska, M. Goszczyńska (red.), Człowiek wobec wyzwań i dylematów współczesności, s. 44−70. Warszawa: Scholar.

Zaleśkiewicz, T., Piskorz, Z. 2003. Mózg, umysł, decyzje. Neurobiologia nie tylko subiektywnego prawdopodobieństwa. W: Z. Piskorz, T. Zaleśkiewicz (red.), Psychologia umysłu, s. 198−216. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Zweig, J. 2007. Your Money and Your Brain: How the New Science of Neuroeconomics Can Help Make You Rich. New York: Simon&Schuster.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.


This journal provides immediate open access to its content under the Creative Commons BY 4.0 license: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/. Authors who publish with this journal retain all copyrights and agree to the terms of the above-mentioned CC BY 4.0 license.